Waarom olifanten sociale dieren zijn

Veel diersoorten besluiten om in groepen te leven, in de overtuiging dat het hen de beste kans geeft om te overleven. Deze eigenschap is meestal een teken van intelligentie.
 

Olifanten zijn sociale dieren, wat betekent dat ze een groot deel van hun tijd doorbrengen met interactie met andere leden van hun groep. Dit komt, omdat ze zeer intelligente wezens zijn en in staat zijn om een duidelijk te onderscheiden sociale structuur binnen de kudde te ontwikkelen.

De intelligentie van olifanten

In de dierenpsychologie is intelligentie het vermogen om problemen op te lossen. Deze probleemoplossende vaardigheden zijn vaak aanwezig bij dieren die in gevarieerde omgevingen leven, omdat het laat zien dat ze in staat zijn geweest om bedreigingen voor hun overleven te overwinnen.

Het menselijke concept van intelligentie is meer op ons vermogen om complexe problemen op te lossen dan op evolutionaire uitdagingen gericht. Dit is waar de twee definities van intelligentie verschillen: in het dierenrijk is intelligentie het vermogen om zich aan verandering aan te passen.

Waarom worden olifanten als intelligent beschouwd?

Een olifant is aan het eten

We weten allemaal dat olifanten een lange levensduur hebben. Ze reizen enorme afstanden in hun leven en worden met een sterk ontwikkeld centraal zenuwstelsel geboren. Dit zijn allemaal eigenschappen die meestal worden geassocieerd met het vermogen om problemen op te lossen. Andere belangrijke factoren om te overwegen zijn:

 
  • Hun vermogen om gereedschappen te hanteren, zowel in het wild als in gevangenschap. Dit wordt geassocieerd met een groter cognitief vermogen en de kracht om uitdagingen te overwinnen. Ze kunnen bijvoorbeeld hun slurf gebruiken om de schors van bomen te schillen en de lekkerste bladeren eruit halen.
  • Zelfbewustzijn. Wetenschappers hebben experimenten gedaan waarbij olifanten spiegels konden gebruiken om verborgen voedsel te vinden.
  • En tot slot, geheugen. Mensen hebben altijd geweten dat olifanten een goed geheugen hebben. Ze leren snel en kunnen kennis voor toekomstig gebruik opslaan.

Met al deze aspecten moet bij het omgaan met olifanten rekening worden gehouden. Als intelligente wezens kunnen ze oplossingen voor allerlei gevaarlijke situaties vinden.

Olifanten zijn sociale dieren

Familiestructuur en leren

Kudde olifanten in het wild

Vrouwelijke olifanten leven in familiegroepen. Deze groepen zijn meestal niet zo groot en worden door een matriarch geleid, die meestal de oudste olifant in de kudde is.

Zowel de Afrikaanse savanneolifant (Loxodonta africana) als de Aziatische olifant (Elephas maximus) vormen bijvoorbeeld groepen van 8 – 12 individuen. De Afrikaanse bosolifanten (Loxodonta cyclotis) vormen nog kleinere groepen, meestal bestaande uit slechts één vrouwtje en haar jongen.

 

Binnen de gezinskern fungeren jonge, ongepaarde vrouwen als oppas en helpen babyolifanten om te leren en zich te ontwikkelen. Als er echter één lid van de kudde is die de grootste impact op het leren heeft, dan is het de matriarch. Aangezien ze de oudste vrouw is, kopiëren de andere olifanten haar gedrag en geven deze vaardigheden door aan hun jongen.

Olifanten zijn sociale dieren: groepshiërarchie

Olifanten zijn sociale dieren

Aangezien ze de neiging hebben om hun hele leven in dezelfde groep te blijven, vormen olifanten zeer sterke banden. Binnen vrouwelijke groepen hebben aspecten zoals leeftijd, grootte en ouderschap invloed op de sociale status van elk lid. Normaal gesproken dient de matriarch als het geheugen van de groep, waardoor ze kunnen overleven.

Kalveren die bij dominante vrouwtjes worden geboren hebben meestal een grotere kans om te overleven. Dit lijkt te komen omdat meer dominante leden de eerste keus krijgen als het gaat om voedsel, waardoor de kwaliteit van hun melk verbetert.

Hoe zit het met mannelijke olifanten?

Olifanten met de hoofden bij elkaar

Mannelijke olifanten verlaten hun familiegroepen tijdens de adolescentie. Normaal vormen deze jonge mannen hun eigen groepen, waar ze constant vechten om hun sociale status te verbeteren. Wanneer de mannetjes 18-20 jaar oud worden, zijn ze fysiek groter dan de vrouwtjes en worden ze ideale partners.

 

Op dit punt komen mannen in een staat die bekend staat als musth. Tijdens deze periode vertonen ze zeer agressief gedrag, gecombineerd met verhoogde niveaus van reproductieve hormonen. Dit gebeurt meestal tijdens het regenseizoen.

Mannetjes in musth zijn dominant en hebben meer kans om met vrouwtjes te paren. Andere kenmerken die de dominantie bij mannen beïnvloeden, zijn onder andere grootte en leeftijd.

  • Fowler M, Mikota S. Biology, Medicine, and Surgery of Elephants. Hoboken: John Wiley & Sons; 2008.