Ontmoet de Aziatische hoornaar, een gevaarlijke wesp

· 26 april 2019
De Aziatische hoornaar is in 2004 in Europa aangekomen en heeft in 2010 Spanje bereikt via de Pyreneeën. Op dit moment worden er inspanningen geleverd om deze invasieve soort uit te roeien om de inheemse fauna en flora te beschermen.

De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is, zoals de naam al doet vermoeden, een hoornaarsoort die in Zuidoost-Azië wordt aangetroffen. Ze staan echter vooral bekend als een van de gevaarlijkste exotische invasieve soorten.

De Aziatische hoornaar

Net als andere hoornaars, eet de Aziatische hoornaar vooral andere insecten. Een van hun favorieten zijn met name de bijen. Dit maakt ze bijzonder gevaarlijk voor ecosystemen waar de bijen voorheen geen prooi waren.

Aziatische hoornaars zijn drie keer zo groot als normale hoornaars. Net als andere soortgelijke insecten, hebben ze een koningin en werksters. Het nest van de Aziatische hoornaar is gebouwd in bomen, maar kan ook bij mensen thuis worden gebouwd, waar het een risico voor mensen kan opleveren.

De nesten zijn bolvormig en hebben meestal een opening aan de zijkant, waar tot 2.000 hoornaars het nest kunnen binnenkomen en verlaten. Binnen de nesten bevinden zich de larven, die de echte grote eters zijn. Bijen vormen ongeveer 84% van hun dieet.
Aziatische hoornaar op een bloem

De volwassen Aziatische hoornaar eet rijp fruit en nectar van bloemen, waardoor ze schadelijk zijn voor gewassen. Hun roofdieren zijn onder andere de klauwieren, de wespendief en een familie van vogels die bekend staan als bijeneters.

Hoe verdedigen de bijen zich tegen de Aziatische hoornaar?

Europese bijen hebben nooit eerder naast de Aziatische hoornaar geleefd. Maar Aziatische bijen wel. Zij moesten daarom samenwerken en manieren vinden om zichzelf te verdedigen om duizenden jaren te kunnen overleven.

Wat deze bijen doen is de Aziatische hoornaars in grote aantallen omringen in een zwerm. Dit veroorzaakt een toename van de temperatuur en een verlaging van de zuurstofniveaus die de hoornaar doodt. De bijen daarentegen kunnen deze hogere temperaturen wel verdragen.

Dit soort gedrag wordt momenteel waargenomen bij Europese bijen, maar het gebeurt nog niet zo vaak. Dit betekent niet dat de Aziatische hoornaar geen ernstige bedreiging vormt voor de bijenpopulaties in Spanje en andere Europese landen.

Aangezien bestuiving door bijen noodzakelijk is voor de meeste voedingsgewassen van de mens, zou het verdwijnen van bijen rampzalig zijn voor de mensheid.
Een Aziatisch hoornaarsnest

Is de Aziatische hoornaar gevaarlijk voor mensen?

Hoewel je niet meteen in paniek hoeft te raken, is het waar dat de Aziatische hoornaar bepaalde risico’s voor mensen met zich meebrengt. Het risico is echter niet veel groter dan bij de Europese hoornaar, omdat ze allebei liever vluchten dan aanvallen.

In het algemeen vallen beide soorten alleen aan om hun nest te verdedigen. Dit betekent dat het grootste risico bestaat wanneer je in bomen werkt of per ongeluk op een nest op de grond stapt. Het gif is echter net als die van de Europese hoornaar, behalve dan dat de Aziatische hoornaar meer produceert als ze steken.

Meer gevaar bestaat voor mensen die allergisch zijn voor het gif of voor meerdere steken. Het kan zelfs dodelijk zijn voor sommige mensen. In werkelijkheid is al een aantal mensen gestorven aan de gevolgen van Aziatische hoornaarsteken.

Hoe komt het dat deze hoornaar nu ook in Europa voorkomt?

Aziatische hoornaars zijn in 2004 in Europa beland aan boord van een vrachtschip in Frankrijk. In 2010 werd bevestigd dat zij zich over de Pyreneeën naar Spanje hadden verspreid. Van daaruit verspreidden ze zich weer verder naar Baskenland, Galicië, Asturië, Cantabrië, Catalonië en zelfs Mallorca.

Deze soort is in Spanje geclassificeerd als een invasieve soort en als gevolg daarvan voert de overheid langzaam een uitroeiingsprogramma uit. Vooralsnog lijkt de Aziatische hoornaar zich daartegen te verzetten. We hopen dat de inheemse wilde dieren het ook goed blijven doen.